Η Διεθνής Ημέρα Μαιών καθιερώθηκε το 1991 και γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 5 Μαΐου, με πρωτοβουλία της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Μαιών (ICM).
Στόχος του εορτασμού είναι η ανάδειξη του σπουδαίου ρόλου που παίζει η Μαία, ή μαμμή για τους παλιότερους, στη διαδικασία γέννησης ενός παιδιού.
Η Μαιευτική είναι από τις αρχαιότερες επιστήμες – τέχνες που εμφανίστηκαν στην ανθρώπινη κοινωνία καθώς πάντοτε η γυναίκα που γεννούσε χρειάστηκε τη βοήθεια και συμπαράσταση άλλων γυναικών που σταδιακά εκπαιδεύτηκαν και αποτέλεσαν τις αρχαίες Μαίες.
Η Μαία ως μητέρα θεά σχετίζεται με τη γέννηση, τη μητρότητα, την ανάπτυξη της βλάστησης και των φυτών, γενικότερα όλης της φύσης.
Δεν είναι τυχαίο που δύο μεγάλες γιορτές της μαίας και της μητέρας γιορτάζονται δίπλα – δίπλα, τον ίδιο μήνα, 5 Μαΐου η Γιορτή της Μαίας, 10 Μαΐου η Γιορτή της Μητέρας.
Η Μαία, κατά την ελληνική μυθολογία, είναι μία από τις Πλειάδες, τις επτά κόρες του Τιτάνα Άτλαντα και της Ωκεανίδας Πλειόνης. Οι Πλειάδες γεννήθηκαν στο όρος Κυλλήνη της Αρκαδίας και πολλές φορές τις ονομάζουν και θεές του βουνού.
Η Μαία ήταν η μεγαλύτερη, ομορφότερη και περισσότερο συνεσταλμένη από τις αδερφές. Λένε ότι είχε υπέροχα μαύρα μάτια.
Αναφέρεται, άλλοτε, ως Πλειάς και, άλλοτε, ως Ατλαντίς, εκ των ονομάτων των γονέων της. Ο Σιμωνίδης ο Κείος την αναφέρει ως «ελικοβλέφαρον» και «ιοπλόκαμον». Αλλά και οι άλλοι ποιητές εξυμνούν το κάλλος της και τη χαρακτηρίζουν ως την ωραιότερη των Πλειάδων.
Σύμφωνα με τους ομηρικούς ύμνους, η Μαία ζούσε απομονωμένη σε μια σπηλιά στην Κυλλήνη. Εκεί ενώθηκε με τον Δία όπου αργότερα γέννησε τον δοξασμένο θεό Ερμή, από τον ύπνο της στο ιερό κρεβάτι. (Ησιόδου Θεογονία 938).
Μετά τη γέννησή του, η Μαία έβαλε τον Ερμή να κοιμηθεί, εκείνος όμως πήδηξε από την κούνια του και βγήκε έξω. Καθώς έπαιζε, βρήκε μια χελώνα, με το καβούκι της οποίας δημιούργησε μια λύρα. Το ίδιο βράδυ έφτασε στην Πιερία, όπου σκαρφίστηκε ένα κόλπο και έκλεψε τα βόδια του θεού Απόλλωνα. Η Μαία αρνήθηκε να πιστέψει τον Απόλλωνα, που αποκάλεσε τον Ερμή κλέφτη, και τότε ο Δίας πήρε το μέρος του Απόλλωνα. Τελικά, ο Απόλλωνας αντάλλαξε τα βόδια για τη λύρα που είχε φτιάξει ο Ερμής.
Η Μαία προστάτεψε, επίσης, τον Αρκάδα από τη μανία και την οργή της θεάς Ήρας, που μετέτρεψε τη μητέρα του, Καλλιστώ, σε αρκούδα.
Από τη Μαία της ελληνικής μυθολογίας προέρχεται η ονομασία του μήνα Μάιου.
Εκτός από τη Μαία στην ελληνική μυθολογία υπήρχε και η Μαία στη Ρωμαϊκή μυθολογία, σύζυγος του Ηφαίστου.
Επίσης, ο αστεροειδής 66 Μάγια (66 Maja), ο οποίος ανακαλύφθηκε το 1861, πήρε το όνομά του από το μυθικό αυτό πρόσωπο.
Η Μαία ή μαμή είναι ένα από τα παλαιότερα γυναικεία επαγγέλματα και αποτελεί μια ιατρική βοηθό γνωστή σε όλες τις κοινωνίες και τους πολιτισμούς.
Η μαία παρίσταται και επικουρεί τις επίτοκες, άγοντας τη διαδικασία του τοκετού.
Επίσης βοηθάει τις έγκυες γυναίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, καθώς και τις λεχωίδες (λεχώνες) και τα μωρά τους μετά τη γέννα. Γι' αυτό το λόγο από παλιά η μαμή αποτελούσε σημαντικό πρόσωπο της κοινωνίας του χωριού.
Η αρχαιότερη σήμερα γνωστή διατριβή περί μαιευτικής χρονολογείται από το 117 μ.Χ. και την έγραψε ο Σορανός ο Εφέσιος. Στο σύγγραμμα αυτό που αφορά στην τέχνη των Μαιών και στη γυναικεία υγεία, καθορίζονται επίσης τα χαρακτηριστικά που οφείλει να διαθέτει μία Μαία προκειμένου να είναι «άριστη». Η διατριβή αυτή αναδημοσιεύτηκε από τον Έλληνα γιατρό Μοσχίονα το 220 μ.Χ.
Τα πραγματικά καθήκοντα μιας μαίας στην αρχαιότητα ήταν κυρίως να βοηθούν στον τοκετό, αν και μπορεί να βοηθούσαν και με άλλα ιατρικά προβλήματα γυναικείας φύσης αν χρειαζόταν. Συχνά, η μαία θα ζητούσε τη βοήθεια ενός ιατρού στην περίπτωση μιας πιο δύσκολης γέννας. Σε πολλές περιπτώσεις η μαία θα συνοδευόταν από δύο ή τρεις βοηθούς.
Η Μαιευτική, ως τέχνη ενασχόλησης με το μυστηριώδες φαινόμενο της ζωής, υπήρξε ανέκαθεν μια αξιοσέβαστη δραστηριότητα σε όλους τους πολιτισμούς και σε όλες τις εποχές.
Στο Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου που χρονολογείται στα μέσα του 3ου αι. αναφέρεται ότι κατά τη Γέννηση του Ιησού παρευρίσκονταν δύο μαμές, από τις οποίες η μία λεγόταν Σαλώμη.
Η Αγνοδίκη φέρεται ως η πρώτη καταγεγραμμένη στη παγκόσμια ιστορία γυναίκα που άσκησε επίσημα το επάγγελμα της μαίας.
Οι περισσότεροι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς μιλούν με θαυμασμό κι εκτίμηση για τις Μαίες και ανάμεσά τους ο Σωκράτης δεν παραλείπει να δηλώσει με υπερηφάνεια ότι ήταν γιός Μαίας (Φαιναρέτη), από την τέχνη της οποίας εμπνεύστηκε τη μαιευτική μέθοδο της φιλοσοφίας του. O μεγάλος Αθηναίος φιλόσοφος κατά τις συζητήσεις του, προσποιούμενος πλήρη άγνοια για το θέμα που συζητούσε κάθε φορά, προσπαθούσε μέσα από ερωτήσεις να εκμαιεύσει την αλήθεια από τον συνομιλητή του. Ο συνομιλητής λοιπόν απαντώντας σε αυτές τις ερωτήσεις έφθανε σε ένα συμπέρασμα – στην αλήθεια για τον Σωκράτη – από μόνος του.
Η μέθοδος ονομάστηκε μαιευτική διότι όπως η μαία φέρνει στον κόσμο το νεογνό, έτσι και ο Σωκράτης ή ο εκάστοτε συνομιλητής που παίρνει τον ρόλο της συνείδησης εξάγει από τον συνομιλητή του την αλήθεια. Η τεχνική αυτή χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα, κυρίως σε σχολές Νομικής.
Τον Μεσαίωνα οι μαμές κατηγορήθηκαν για μαγεία και κυνηγήθηκαν από την Ιερά Εξέταση.
Η εκτίμηση προς τις Μαίες συνεχίστηκε απρόσκοπτα όλους τους επόμενους αιώνες.
Στη Βυζαντινή εποχή οι Μαίες εργάζονταν στο ιδιαίτερα αναπτυγμένο σύστημα υγείας του Βυζαντίου, που αποτέλεσε πρότυπο για τα σημερινά. Αρκετοί ρωμαϊκοί νόμοι πρότειναν εντόνως οι μαίες να απολαμβάνουν κοινωνική θέση και αμοιβή συγκρινόμενη με αυτή των ανδρών ιατρών. Οι υπηρεσίες μιας μαίας δεν ήταν φτηνές, επομένως οι φτωχότερες γυναίκες υποχρεωτικά αρκούνταν με τις γυναίκες της οικογένειας τους. Πολλές πλούσιες οικογένειες διέθεταν τις προσωπικές τους μαίες. Ωστόσο η μεγάλη πλειοψηφία των γυναικών στον Ελληνορωμαϊκό κόσμο λάμβαναν αυτήν τη φροντίδα από μισθωμένες μαίες. Μπορούσαν, ανάλογα με την οικονομική επιφάνεια τους, να διαλέξουν μια μαία με το ανάλογο επίπεδο γνώσεων. Μπορούσαν επίσης να διαλέξουν αν θα προσλάμβαναν μαία που εξασκούσε την παραδοσιακή ιατρική ή κάποια που γνώριζε τις νεώτερες μεθόδους επαγγελματικού τοκετού. Όπως και πολλά άλλα πράγματα στην αρχαιότητα, η ποιοτική γυναικολογική φροντίδα εξαρτιόταν από το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο της ασθενούς.
Ο σεβασμός στο πρόσωπό τους μαρτυρείται από τη χριστιανική εικονογραφία, στην οποία Μαίες απεικονίζονται στη σκηνή της γέννησης του Ιησού, ως σεβάσμιες μορφές.
Το 1310 η Καθολική εκκλησία απαίτησε από τις μαμές να είναι βαφτισμένες χριστιανές.
Το 1452 και το 1491 ακολούθησαν νομοθεσίες στο Ρέγκενσμπουργκ και το Ουλμ, που στοιχειοθετούσαν την εξάσκηση του επαγγέλματος της μαμής.
Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας μέσα από αντίξοες συνθήκες οι πρακτικές Μαίες της ελληνικής υπαίθρου συνετέλεσαν με τη δράση τους στη διάσωση και επιβίωση του Έθνους.
Το 1608 μια Γαλλίδα μαία, η Μαρί Λουίζ Μπουρζουά εξέδωσε ένα εγκόλπιο Μαιευτικής.
Το 1690 η Γιουστίνε Ζίγκεμουντ, μια αυτοδίδακτη μαμή έγραψε ένα άλλο σημαντικό βιβλίο Μαιευτικής της εποχής της, το οποίο κυκλοφόρησε σε αλλεπάλληλες εκδόσεις.
Μετά την Απελευθέρωση οι Μαίες άρχισαν να εκπαιδεύονται στο νεοϊδρυθέν Πανεπιστήμιο Αθηνών (1838), όπου το «Μαιευτικό Σχολείο» ήταν υπό την επίβλεψη του Καθηγητή της Χειρουργικής.
Το 1936 η Έλενα Βενιζέλου ιδρύει το Μαιευτήριο «Μαρίκα Ηλιάδη», στις εγκαταστάσεις του οποίου ίδρυσε και τη σχολή Μαιών «Βιργινία Σκυλίτση» και με τις δύο τόσο σημαντικές της δωρεές επηρέασε καθοριστικά την πορεία της Μαιευτικής στην Ελλάδα.
Λίγα χρόνια αργότερα ιδρύθηκαν παρόμοιες σχολές στη Θεσσαλονίκη και στο Μαιευτήριο «Αλεξάνδρα».
Οι επιστημονικοί Σύλλογοι Μαιών ιδρύθηκαν με Βασιλικό Διάταγμα το 1955, σε αντικατάσταση της Πανελλήνιας Ένωσης Μαιών που είχε ιδρυθεί το 1934. Σε αυτούς μπορούσαν να είναι μέλη μόνο Μαίες απόφοιτοι σχολής.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ιδρύθηκαν τα ΤΕΙ, τα οποία πρόσφατα ανωτατοποιήθηκαν και στα οποία επετράπη η είσοδος και αρρένων φοιτητών που ονομάστηκαν Μαιευτές.
Φτάνοντας στο σήμερα, στην Ελλάδα παρατηρούμε δυστυχώς την ιατρικοποίηση της εγκυμοσύνης, του τοκετού, της λοχείας και κατεπέκταση ολόκληρης της μητρότητας. Παρατηρούμε τη μεταστροφή της φυσιολογικότητας των φαινομένων της μητρότητας σε εν δυνάμει «παθολογικές» , ενώ η λεγόμενη « εμπορευματοποίηση του τοκετού» γνωρίζει εκρηκτική αύξηση ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1990 και έπειτα, κάτι που δεν συνάδει με τις διακυρήξεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Σήμερα, οι πάνω από 6.000 Μαίες και Μαιευτές στην Ελλάδα απασχολούνται στο Δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, στην εκπαίδευση, στη διοίκηση και ένα μέρος τους ασκούν ελεύθερο επάγγελμα. Μετά την ανωτατοποίηση των ΤΕΙ ξεκίνησαν να λειτουργούν μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών και οι Μαίες πλέον μπορούν να εκπονούν διδακτορικές διατριβές.
Κλείνοντας, μια παγκόσμια ευχή θα ήταν "όλες οι γυναίκες να μπορούν να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες μιας μαίας στην εγκυμοσύνη, στον τοκετό, στο θηλασμό και στην περιποίηση του μωρού τους"!
